ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )
82
قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )
ناقص الآخر شرح قانونچه ( مقالهء ثانيه فى التشريح ) وجود دارد و از آن نام شارح به دست نمىآيد ، ولى چون اين شرح در زمان سلطان بايزيد خان بن سلطان محمّد خان بن مراد خان نوشته شده ، لذا معتقدم كه اين شرح از محمّد بن محمّد است كه طبيب سلطان بايزيد بود و افتخار نوشتن شرح قانونچه را پيدا كرده است . چنان كه در ذيل غياث بن محمّد سبزوارى نوشتهام امكان زيادى وجود دارد كه در پرتو تحقيق ثابت شود كه اين دو شخصيّت يك نفر بودهاند . اين حرف را هنگامى مىتوان با اطمينان كامل گفت كه نسخههاى موجود در تغلقآباد مقابله شوند و فعلا اين كار امكان ندارد ، چون نسخههاى خطّى آنجا به خاطر يك شكايت مهروموم شده است و هرچه سعى كردم نتوانستم به آن دسترسى پيدا كنم . همچنين توضيح بعضى جزئيات دربارهء اين كتاب را به مقابلهء نسخههاى رامپور موكول كردهام و اين به خاطر سهلانگارى نيست و متأسّفانه بخش نسخههاى خطّى آنجا نيز چند سال است كه تعطيل است و علاقهمندان از مطالعهء نسخههاى خطّى آنجا محروماند . نسخهاى از شرح قانونچه محمّد بن محمّد در گوتا نيز وجود دارد . 2 1 ابو عبد اللّه فضل بن ابو نصر شرح موجز ابو عبد اللّه فضل بن ابو نصر بن عبد اللّه از طبيبان دانشمند قرن پانزدهم ( ميلادى ) است . او در سال 913 ه . / 1507 م . موجز را شرح كرده و به نام اميرزاده محمّد تقديم داشته است . نسخهء خطّى آن در مشهد نگهدارى مىشود . 2